AN ORİENTALİST PERSPECTİVE ON THE NOVEL CALLED FELÂTUN BEY AND RÂKIM EFENDİ

The novel Felâtun Bey ile Râkım Efendi, written by Ahmet Mithat Efendi was published in 1985. It is among the remarkable works adapted to the novel by taking the subject of the ‘‘dandy’’ type in Turkish Literature of the Tanzimat Era. The dandy that the ‘‘Westernization’’ effort of the Ottoman period presented to our social life; Despite conscious Westernization, it is representative of people who degenerately desire Westernization. The data on the domain of the degenerate culture in question not only show that the Ottoman Empire could not be aligned with the traditional Eastern structure, but also reveal that it stood in this structure as a trust. In this work, Ahmet Mithat Efendi wants to draw attention to Felâtun Bey, who cannot grasp the essence of Western civilization and only tries to apply it formally. He puts, Râkım Efendi, who has the opposite character of Felâtun Bey, against his character. These two contrasting features are examples of the ‘‘Romanticism’’ movement. It is a movement that emerged to react to classicism. Contrary to the principle of foresight and reason put forward by the Classicism movement, Romanticism turned all the theories of classical teaching into the foreground by emphasizing the feeling and imagination. The character of Felâtun Bey; He is a pretentious, snobby type who tries to live according to the customs and lifestyles of the Western Franks. Due to its bad aspects, it is also in a bad situation towards the environment. With the death of his father, he squandered the inheritance left to him. Another character of the novel, Râkım Efendi, in a way reflects Ahmet Mithat Efendi’s own identity. It is the portrait of an Ottoman gentleman, who is determined, gentle, respectful and always improving himself, idealized by the author and adapted into his novel.

Ahmet Mithat Efendi’nin kaleme aldığı, Felâtun Bey ile Rakım Efendi romanı, 1985 yılında yayımlanmıştır. Tanzimat devri Türk Edebiyatı’nda “züppe” tipini konu alarak, romana uyarlanmış dikkat çekici eserler arasındadır. Osmanlı döneminin “Batılılaşma” gayretinin sosyal yaşantımıza sunmuş olduğu züppe; bilinçli Batılılaşmaya karşın, dejenere olarak Batılılaşmayı arzulayan insanların temsilcisi niteliğindedir. Söz konusu bu kültürün etki alanına dair veriler, Osmanlının geleneksel Doğu yapısıyla uyumlanamadığını göstermekle beraber, bu yapıda emanet sûretiyle durduğunu da gözler önüne sermektedir. Ahmet Mithat Efendi bu eserinde Batı medeniyetini özüyle kavrayamayıp, sadece şeklen uygulama gayretinde olan Felâtun Bey’e dikkat çekmek istemektedir. Felâtun Bey karakterinin karşısına onun zıttı bir karaktere sahip Râkım Efendi’yi koyar. Bu iki zıt özellik, "Romantizm" akımına örnektir. Klâsisizm’e tepki amacıyla ortaya çıkmış bir akımdır. Klâsisizm akımının ortaya koyduğu feraset ve us ilkesinin aksine Romantizm, hissiyatı ve imgelemeyi ön plana çıkarak klâsik öğretinin tüm kuramlarını alt üst etmiştir. Felâtun Bey karakteri; Batılı Frenkler’deki töre ve yaşam şekillerine göre yaşamaya çalışan, özentili, züppe bir tiptir. Kötü yanları nedeniyle çevreye karşı da kötü duruma düşmektedir. Babasının ölümüyle kendisine kalan mirası pervasızca tüketmiştir. Romanın bir diğer karakteri olan Râkım Efendi ise bir nevi, Ahmet Mithat Efendi’nin kendi kimliğini yansıtmaktadır. Azimli, efendi, saygılı ve kendisini daima geliştirmekte olan, yazarın idealize ederek romanına uyarladığı, adetâ bir Osmanlı beyefendisinin portresidir.